Lavendel snoeien: wanneer en hoe doe je het goed?
Een lavendelplant in volle bloei is een van de mooiste dingen van de zomer: zilvergrijs blad, paarse bloemaren en een geur die je meteen tot rust brengt. Maar zonder snoei wordt diezelfde plant binnen een paar jaar houtig, kaal van onderen en valt hij uit elkaar.
Het goede nieuws: lavendel snoeien is niet moeilijk, als je weet wanneer en hoe ver je mag gaan. In deze gids lees je wanneer je lavendel snoeit, hoe kort je hem terugknipt, wat je met een oude, verhoute plant doet en hoe je zelf lavendel stekt.
Waarom moet je lavendel snoeien?
Lavendel is een halfstruik: hij ziet eruit als een vaste plant, maar de stengels verhouten na verloop van tijd. Uit dat oude, kale hout loopt de plant nauwelijks nog uit. Snoei je niet, dan groeit de lavendel elk jaar een stukje hoger op steeds langere houtige stelen, tot de struik openvalt en alleen nog bovenin groen is.
Door elk jaar te snoeien blijft de plant compact en vol, bloeit hij rijker en leeft hij langer. Bovendien kun je het snoeisel prima gebruiken: om te drogen, voor geurzakjes of zelfs voor herbal fire starters.
Wanneer lavendel snoeien?
Je snoeit lavendel twee keer per jaar: een keer in het voorjaar en een keer na de bloei.
Voorjaarssnoei: eind maart of begin april
Dit is de belangrijkste snoeibeurt. Wacht tot de strenge vorst voorbij is, meestal eind maart of begin april. Vaak zie je dan al kleine, nieuwe groene scheutjes onderaan de stengels. Snoei je te vroeg en vriest het daarna nog flink, dan kunnen de verse snijwonden en jonge scheuten beschadigen.
Zomersnoei: direct na de bloei, in augustus of september
Als de lavendel is uitgebloeid, meestal in augustus, knip je de uitgebloeide bloemstelen weg en breng je de plant licht in vorm. Snoei niet later dan september. De plant heeft dan nog tijd om wat bij te groeien en een mooie, dichte pol te vormen voordat de winter begint.
Wil je de bloemen gebruiken om te drogen? Knip ze dan juist iets eerder, als ongeveer de helft van de bloempjes aan de aar open staat. Dan zijn geur en kleur op hun best. Hoe je ze daarna droogt, lees je in Lavendel drogen: zo behoud je geur en kleur.
Hoe kort snoei je lavendel?
De gouden regel: knip nooit in het kale, bruine hout. Laat altijd een stukje groen blad of een paar jonge scheutjes aan elke stengel staan. Daaruit loopt de plant opnieuw uit.
In het voorjaar: knip de plant flink terug, tot een paar centimeter boven het punt waar het kale hout begint. Bij een jonge plant is dat vaak ongeveer de helft tot twee derde van de lengte.
Na de bloei: knip de uitgebloeide bloemstelen weg, plus hooguit een derde van het blad. Dit is vooral een vormsnoei.
Twijfel je? Snoei dan liever iets te voorzichtig dan te diep. Je kunt elk jaar een klein beetje verder gaan.
Lavendel snoeien in 5 stappen
Gebruik een scherpe, schone snoeischaar. Voor een rij lavendel of een lage haag mag het ook met een heggenschaar.
Pak een bosje stengels in je hand, zoals een paardenstaart. Zo zie je goed waar het groen ophoudt en het hout begint.
Knip de stengels af boven het hout, zodat er aan elke stengel nog groen blad of een paar knopjes blijft zitten.
Werk rondom de plant en geef hem een licht bolle vorm. Zo valt er overal licht in en blijft de struik compact.
Haal dode of gebroken takjes helemaal weg en ruim het snoeisel op, of bewaar de bloemen om te drogen.
Jonge lavendel snoeien
Heb je net nieuwe lavendel geplant? Juist dan is snoeien belangrijk. Knip in het eerste voorjaar de topjes een paar keer licht in. De plant gaat dan vertakken en wordt van onderaf vol. Zo voorkom je dat hij al vroeg lange, kale stelen krijgt.
Oude, verhoute lavendel: is hij nog te redden?
Een lavendel die jaren niet gesnoeid is, is helaas lastig te verjongen. Omdat hij uit oud hout nauwelijks uitloopt, kun je hem niet zomaar flink terugknippen.
Wil je het toch proberen, ga dan geleidelijk te werk. Snoei in het voorjaar alleen tot net boven de laatste groene scheutjes en herhaal dat een paar jaar. Werkt het niet, neem dan stekjes van de jonge toppen en vervang de plant. Een nieuwe plant uit eigen stek staat vaak binnen een jaar of twee weer mooi vol.
Welke lavendel heb je? Verschillen per soort
Niet elke lavendel is hetzelfde, maar voor het snoeien geldt overal dezelfde regel: nooit in het kale hout.
Echte lavendel (Lavandula angustifolia): de bekendste en best winterharde soort, met populaire rassen als 'Hidcote' (donkerpaars en compact) en 'Munstead'. Volg het snoeischema hierboven.
Lavandin (Lavandula x intermedia), zoals 'Provence' en 'Grosso': groter, met lange bloemstelen en een sterke geur. Bloeit wat later, dus de zomersnoei valt vaak eind augustus of in september.
Kuiflavendel of vlinderlavendel (Lavandula stoechas): herkenbaar aan de 'vlaggetjes' op de bloemen. Minder winterhard en vaak in een pot. Knip uitgebloeide bloemen gedurende de zomer weg en snoei in het voorjaar licht in vorm.
Lavendel stekken
Van je eigen lavendel maak je eenvoudig nieuwe plantjes. Handig om een oude plant te vervangen, een lavendelhaag aan te leggen of om weg te geven.
Wanneer: in de nazomer, van eind juli tot september, met halfhoutige scheuten. Stekken in het voorjaar kan ook, met jonge, groene topjes.
Knip een paar niet-bloeiende scheuten van ongeveer 8 tot 10 centimeter af.
Verwijder de blaadjes van de onderste helft van het stekje.
Steek de stekjes in een potje met een luchtig mengsel van stek- of zaaigrond en zand of perliet.
Geef een beetje water en zet het potje op een lichte plek, uit de felle zon.
Houd de grond licht vochtig, maar niet nat. Lavendel rot snel als het te vochtig is.
Na ongeveer vier tot zes weken vormen zich wortels. Laat de jonge plantjes de eerste winter op een lichte, vorstvrije plek staan en plant ze in het voorjaar uit.
Lavendel verzorgen: de basis
Zon: lavendel wil de volle zon, minstens zes uur per dag.
Grond: droog en goed doorlatend. Natte voeten in de winter zijn de grootste oorzaak van uitval.
Water: na het aanslaan bijna niet nodig in de volle grond. In een pot alleen water geven als de grond droog aanvoelt.
Mest: nauwelijks nodig. Te veel voeding maakt de plant slap en minder geurig.
Winter: echte lavendel kan in de volle grond goed tegen kou. Planten in een pot en kuiflavendel bescherm je bij strenge vorst.
Wat doe je met het snoeisel?
Gooi het snoeisel niet weg. De bloemen en zelfs de blaadjes ruiken nog heerlijk. Een paar ideeën:
Lavendel drogen en bewaren in een pot
Een lavendel geurzakje maken voor kast of lade
Herbal fire starters maken van uitgebloeide lavendel
Lavendelbadzout maken met lavendel uit de tuin
Meer ideeën vind je in Gedroogde lavendel: ideeën voor na de bloei
Veelgestelde vragen over lavendel snoeien
Wanneer moet je lavendel snoeien?
Twee keer per jaar: eind maart of begin april, als de strenge vorst voorbij is, en direct na de bloei in augustus of uiterlijk september.
Hoe ver mag je lavendel terugsnoeien?
Tot een paar centimeter boven het punt waar het kale hout begint. Laat aan elke stengel altijd wat groen blad of jonge scheutjes staan, want uit kaal hout loopt lavendel nauwelijks nog uit.
Kun je lavendel in het najaar snoeien?
Snoei liever niet later dan september. Een flinke snoeibeurt in oktober of november maakt de plant kwetsbaar voor vorst en natte winters.
Kun je lavendel helemaal terugsnoeien?
Nee, dat raden we af. Als je tot in het oude hout snoeit, groeit de plant meestal niet meer uit. Is je lavendel te ver verhout, dan is stekken en vervangen vaak de beste oplossing.
Moet je kuiflavendel anders snoeien?
Kuiflavendel (Lavandula stoechas) snoei je wat lichter. Knip de uitgebloeide bloemen gedurende de zomer weg en breng de plant in het voorjaar licht in vorm. Ook hier geldt: niet in het kale hout.
Wanneer kun je lavendel het beste stekken?
In de nazomer, van eind juli tot september, met halfhoutige scheuten. In het voorjaar kun je ook stekken met jonge, groene topjes.
Waarom wordt mijn lavendel kaal van onderen?
Meestal omdat hij te weinig of te laat gesnoeid is. Lavendel verhout van nature. Door elk voorjaar en na de bloei te snoeien, blijft de plant langer compact en groen.
Ontdek meer over lavendel
Met twee snoeibeurten per jaar blijft je lavendel jarenlang compact, gezond en vol bloemen. Wil je verder met je oogst? Lees dan ook:
Opmerkingen